Vervalste geheugenkaart: hoe herken je een nep SD-kaart?

Een huwelijksfotografe brengt ons een microSD-kaart van een bekend merk. Ze had een hele ceremonie vastgelegd, de foto's naar haar computer gekopieerd, en merkte later dat de beelden vanaf een bepaald moment niet meer openden. De kaart zelf leest perfect: ze wordt herkend, de map verschijnt, de bestandsnamen en miniaturen staan er allemaal. Maar een deel van de foto's is leeg.

Dit scenario komt regelmatig in ons labo terecht, en negen op de tien keer is de boosdoener dezelfde: een vervalste geheugenkaart met valse capaciteit. Zo herken je ze, zo test je ze zonder iets te vernietigen, en waarom — dat is het moeilijke deel — die foto's meestal definitief verloren zijn.

Wat is een vervalste geheugenkaart?

Een nepkaart ziet er identiek uit als een echte: zelfde logo, zelfde opdruk, zelfde behuizing. Het verschil is onzichtbaar, vanbinnen. De controller van de kaart (de aansturingschip) is geherprogrammeerd om een capaciteit op te geven die ze niet heeft. Een kaart die als 256 GB verkocht wordt, kan fysiek slechts 16 of 32 GB echt geheugen bevatten.

Zolang je weinig data wegschrijft lijkt alles normaal: de computer, het fototoestel en de kaart zijn het eens over de valse grootte. Het probleem ontstaat exact op het moment dat je de echte capaciteit overschrijdt. Daar begint de ellende — en voor de fotografe is dat precies het "bepaalde moment" waarop haar foto's niet meer werden opgeslagen.

Waarom foto's "na een bepaald moment" niet meer openen

Wanneer het schrijven de echte capaciteit van de kaart overschrijdt, reageert de vervalste controller op een van twee manieren:

• Hij gooit de data in het niets. De kaart "aanvaardt" het schrijven en bevestigt alles, maar de bytes worden nergens opgeslagen. Bij het teruglezen geeft die zone nullen, willekeurige ruis of opvulling terug. Je bestanden bestaan in de lijst… maar zijn leeg.
• Hij "lust terug" naar het begin (wraparound). Nieuwe data overschrijft de eerste data. Je houdt dan het einde van de reportage over ten koste van het begin.

Waarom toont de kaart dan toch alle bestanden? Omdat de bestandstabel en de map (de FAT/exFAT-"inhoudstafel") helemaal aan het begin van de kaart worden geschreven, op écht geheugen. Die overleven. Je ziet dus de namen, datums, groottes, soms zelfs de ingebedde miniaturen — maar de beeldinhoud zelf heeft nooit een echte geheugencel bereikt.

Het slechte nieuws: deze data is meestal onherstelbaar

Laten we eerlijk zijn, want dit is de vraag die echt telt: kunnen de verloren foto's op een vervalste kaart hersteld worden? Meestal niet.

Het is geen kwestie van software of hardware. Toen de controller de data in het niets gooide, werden die bytes nooit op een chip geschreven: er is niets te lezen, nergens. Geen enkele herstelsoftware, geen professioneel station (zoals een PC-3000), geen rechtstreekse uitlezing van het geheugen (chip-off) kan informatie terughalen die nooit fysiek werd opgeslagen. Bij "wraparound" werd de beginzone overschreven: wat daar stond, is definitief weg.

Wat herstelbaar blijft, is enkel wat geschreven werd vóór de echte capaciteit werd overschreden — dus de bestanden die al openen. Net daarom hamert ons vak op preventie: bij dit soort defect bestaat er geen heroïsche redding. De enige echte bescherming is zo'n kaart nooit gebruiken voor een eenmalige gebeurtenis.

Hoe herken je een nepkaart?

Vóór de aankoop

• Een prijs die te mooi is om waar te zijn. Een "1 TB" of "2 TB" voor een paar euro bestaat niet. Ligt de prijs ver onder het officiële tarief van het merk, wees dan achterdochtig.
• Een capaciteit die (nog) niet bestaat. Consumenten-microSD-kaarten boven 1,5–2 TB zijn zeldzaam en duur; een goedkope "2 TB" microSD is bijna altijd vals.
• De verkoper. Koop op marktplaatsen bij de fabrikant of een officiële verkoper, niet bij een onbekende derde verkoper. Namaak circuleert er massaal, ook onder gereputeerde merken (SanDisk, Samsung, Sony, Kingston…).
• De verpakking. Wazige opdruk, doffe kleuren, scheve tekst, spelfouten: vergelijk met een officiële productfoto.

Na ontvangst

• Abnormale traagheid. Veel nepkaarten gebruiken afgekeurd, erg traag geheugen. Zijn de overdrachten veel trager dan de aangegeven snelheidsklasse, dan is dat een signaal.
• De test van de echte capaciteit. Dit is het enige sluitende bewijs — zie hieronder.

De test die niet liegt: H2testw en F3

De enige betrouwbare manier om valse capaciteit te ontmaskeren, is data wegschrijven over de volledige aangegeven capaciteit, ze daarna teruglezen en verifiëren. Is de kaart vervalst, dan duiken er fouten op zodra je het echte fysieke geheugen overschrijdt.

Twee gratis tools zijn de referentie:

• H2testw (Windows). Vink "alle beschikbare ruimte" aan, start "Schrijven + Verifiëren". Op het einde toont het hoeveel GB werkelijk bruikbaar is tegenover de aangegeven capaciteit. Bij een nepkaart wordt het scherm rood met een foutmelding en verschijnt de echte grootte.
• F3 (macOS / Linux). Zelfde principe: f3write en dan f3read; f3probe schat de echte capaciteit sneller in.

Op Android leest een app als SD Insight de interne identificatie (CID) van de kaart en onthult de echte fabrikant — een nuttige eerste aanwijzing, al vervangt ze geen volledige schrijftest.

Hoe bescherm je je foto's — zeker voor een huwelijk

Bij een gebeurtenis die zich nooit herhaalt, is de geheugenkaart de zwakste schakel. Enkele eenvoudige gewoontes voorkomen een ramp:

• Koop je kaarten bij een officiële verkoper van het merk, nooit bij een goedkope derde verkoper.
• Test elke nieuwe kaart (H2testw / F3) vóór je ze aan een reportage toevertrouwt. Vijf minuten testen bespaart uren drama.
• Leg dubbel vast. Verkies een toestel met twee kaartsleuven (gelijktijdige opname op beide). Anders: wissel meerdere kleinere kaarten af in plaats van één enorme.
• Laad af en controleer ter plaatse of meteen bij terugkomst: open echt enkele bestanden van het einde van de kaart, niet alleen de miniaturen.
• Herformatteer niet en blijf niet doorschieten op een verdachte kaart: je verkleint zo de kans om te redden wat nog te redden valt.

Het echte geval uit ons labo

Terug naar de microSD van de fotografe. Dit toonde de diagnose, stap voor stap:

• De kaart werd perfect herkend en volledig gelezen — geen elektronisch of mechanisch defect.
• De bestandsstructuur was volledig: alle fotonamen, datums en groottes aanwezig.
• Een carving (ruwe signatuurscan over de hele kaart) vond geen enkele JPEG-header voor de ontbrekende foto's — dus geen spoor van die beelden, nergens op de chip.
• De analyse onthulde een echte capaciteit die ver onder de aangegeven capaciteit lag. Verdict: kaart met valse capaciteit.

De eerlijke conclusie voor de klant: de verloren foto's werden nooit op een echte geheugencel geschreven; ze zijn onherstelbaar. Enkel de beelden die vóór de limiet werden geschreven — die al openden — waren gezond. Slecht nieuws, maar duidelijk en kosteloos uitgelegd: bij ons is de diagnose gratis, en het principe is No Cure, No Pay — geen herstel, geen factuur.

Veelgestelde vragen

Verder lezen: herstel van USB-stick & geheugenkaart, USB-stick niet herkend, gegevensherstel na formattering, en wat kost gegevensherstel in België.

Lees ook: USB-stick datarecuperatie · datarecuperatie in België